महाराष्ट्र | शबरी नॅचरल्स या ब्रँडने आपल्या पॅकेजिंगच्या माध्यमातून महाराष्ट्राच्या आदिवासी संस्कृतीतील रंग, रेषा, कलापरंपरा आणि लोकजीवनाचे प्रतिबिंब उमटवत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आपली छाप सोडली आहे. जपानचा प्रतिष्ठित ‘गुड डिझाईन अवॉर्ड’ आणि ‘इंडिया डिझाईन मार्क’ मिळविणाऱ्या या ब्रँडचा उल्लेख प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांनी ‘मन की बात’च्या १३९ व्या भागात केला आहे. त्यामुळे आदिवासी समाजाच्या पारंपरिक कला-कौशल्याला राष्ट्रीय स्तरावर नवी ओळख मिळाली आहे. हा ब्रँड महाराष्ट्र शासनाच्या आदिवासी विकास विभागांतर्गत शबरी आदिवासी वित्त व विकास महामंडळामार्फत विकसित करण्यात आला आहे. आदिवासी समाजातील पारंपरिक कौशल्ये, नैसर्गिक साधनसंपत्तीवर आधारित उत्पादने आणि स्थानिक उद्योजकतेला बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे, हा या उपक्रमाचा महत्त्वाचा भाग आहे.

सांस्कृतिक वारसा आणि पॅकेजिंगचे महत्त्व

महाराष्ट्रातील वारली चित्रकला, गोंड कलेतील वैशिष्ट्यपूर्ण आकृतिबंध किंवा चित्रकथी परंपरेतील कथनशैली या कलांमध्ये समाजाच्या जगण्याचा, निसर्गाशी असलेल्या नात्याचा आणि सांस्कृतिक स्मृतींचा ठेवा आहे. शबरी नॅचरल्सच्या पॅकेजिंगमधून हाच ठेवा ग्राहकांसमोर येतो. उत्पादन आणि संस्कृती यांच्यातील हा दुवा शबरी नॅचरल्सच्या उपक्रमाचे वेगळेपण अधोरेखित करतो. या संकल्पनेमुळे आदिवासी कला ही केवळ प्रदर्शनांपुरती मर्यादित न राहता दैनंदिन जीवनातील वस्तूंमधून ग्राहकांपर्यंत पोहोचते. शबरी नॅचरल्सच्या उत्पादनविश्वात नैसर्गिक व कृषी उत्पादने, बांबूपासून तयार केलेल्या हस्तकला वस्तू आणि मोहापासून तयार केलेल्या वस्तूंचा समावेश आहे. बांबूच्या वस्तू तयार करणाऱ्या कारागिरांसाठी, नैसर्गिक उत्पादने तयार करणाऱ्या महिला बचत गटांसाठी आणि कृषी व वनउपजांशी संबंधित उत्पादकांसाठी या ब्रँडमुळे विक्रीचे नवे मार्ग खुले झाले आहेत.

डिजिटल बाजारपेठ आणि भविष्यातील शक्यता

पूर्वी दुर्गम भागांत तयार होणाऱ्या वस्तूंची विक्री प्रामुख्याने स्थानिक बाजारपेठांपुरती मर्यादित होती. आता ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्म आणि स्वतंत्र मोबाईल ॲप्लिकेशनच्या माध्यमातून शबरी नॅचरल्स ग्राहकांपर्यंत पोहोचत आहे. यामुळे स्थानिक उत्पादनांना भौगोलिक मर्यादा ओलांडून ग्राहक मिळवण्याची संधी उपलब्ध होत आहे. तसेच कॉर्पोरेट गिफ्टिंग हा विक्रीचा आणखी एक महत्त्वाचा मार्ग ठरत असून कंपन्या आणि विविध संस्था सण किंवा विशेष प्रसंगी भेटवस्तू देतात. आदिवासी विकास मंत्री डॉ. अशोक वुईके यांनी या गौरवामुळे आदिवासी बांधवांच्या विकासासाठी सुरू असलेल्या प्रयत्नांना राष्ट्रीय स्तरावर प्रोत्साहन मिळाल्याची भावना व्यक्त केली आहे. आदिवासी विकास आयुक्त लीना बनसोड यांनीही आदिवासी संस्कृती, परंपरा आणि कलाकृतींना जागतिक बाजारपेठ मिळवून देण्याच्या प्रयत्नांना व्यापक सहकार्य मिळावे, असे आवाहन केले आहे. स्थानिक कला, नैसर्गिक साधनसंपत्ती आणि पारंपरिक कौशल्य यांना आधुनिक डिझाईन, डिजिटल तंत्रज्ञान आणि व्यापक बाजारपेठ यांची जोड दिल्यास ग्रामीण आणि आदिवासी अर्थव्यवस्थेसाठी नवे मार्ग निर्माण होऊ शकतात.

Source: Cosmo News Desk