महाराष्ट्र | विधान परिषदेच्या पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांच्या निवडणुका आता अंतिम टप्प्यात पोहोचल्या असून, या निवडणुकीची मतमोजणी २७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी होणार आहे. औरंगाबाद, पुणे आणि नागपूर हे तीन पदवीधर मतदारसंघ तसेच अमरावती आणि पुणे हे दोन शिक्षक मतदारसंघ अशा एकूण पाच मतदारसंघांसाठी २३ ऑक्टोबर रोजी सकाळी ८ ते दुपारी ४ या वेळेत मतदान पार पडले. या पाच मतदारसंघांतून तब्बल १८२ उमेदवार आपले नशीब आजमावत असून, निवडणूक यंत्रणेने मतमोजणीसाठी संपूर्ण तयारी केली आहे. या पार्श्वभूमीवर या विशिष्ट निवडणुकीची मतमोजणी प्रक्रिया कशी राबवली जाते, हे जाणून घेणे अत्यंत रंजक ठरते.

मतमोजणीची सुरुवात आणि विजयाचा कोटा

मतमोजणीच्या दिवशी स्ट्राँगरूममधून मतपेट्या बाहेर आणून टेबलवर त्यांचे सील उघडले जातात आणि नियमानुसार मतपत्रिकांचे गठ्ठे तयार केले जातात. वैधतेबाबत शंकास्पद किंवा संदिग्ध मतपत्रिका अंतिम निर्णयासाठी सहायक निवडणूक निर्णय अधिकारी तथा जिल्हाधिकाऱ्यांकडे सादर केल्या जातात. वैध मतांचे पसंतीक्रमानुसार आवश्यक गठ्ठे बनवले जातात. या निवडणुकीत विजयासाठी किती मते आवश्यक आहेत, हे ठरवण्यासाठी एका विशिष्ट सूत्राचा वापर केला जातो. निवडणुकीत पडलेल्या एकूण वैध मतांना दोनने भागून त्यात एक मिळवला जातो, ज्यामुळे विजयाचा कोटा निश्चित होतो. जर एखाद्या काल्पनिक उदाहरणात १०,००० वैध मते पडली आणि चार उमेदवार रिंगणात असतील, तर विजयासाठी किमान ५,००१ मते मिळवणे बंधनकारक ठरते. पहिल्या फेरीत केवळ पहिल्या पसंतीक्रमाची मते मोजली जातात.

पसंतीक्रम आणि मतांचे हस्तांतरण

पहिल्या फेरीत सर्वाधिक मते मिळवूनही जर कोणतीही व्यक्ती विजयाच्या कोट्यापर्यंत पोहोचली नाही, तर दुसरी फेरी सुरू होते. दुसऱ्या फेरीत सर्वांत कमी मते मिळालेल्या उमेदवाराला बाद केले जाते. त्यानंतर त्या बाद झालेल्या उमेदवाराच्या मतपत्रिका तपासून मतदारांनी दुसरा पसंतीक्रम कोणाला दिला आहे, हे पाहिले जाते आणि त्यानुसार ती मते उर्वरित उमेदवारांच्या खात्यात जोडली जातात. गरज भासल्यास तिसऱ्या फेरीतही ही प्रक्रिया राबवली जाते. पसंतीक्रमानुसार मतांचे हस्तांतरण झाल्यामुळे अनेकदा पहिल्या फेरीत मागे असलेला उमेदवारही विजयी होऊ शकतो. प्रत्येक पसंतीक्रमाचा कागद येथे महत्त्वाचा ठरतो. ही संपूर्ण प्रक्रिया अधिक वेळ घेणारी आणि उत्कंठा वाढवणारी असते.

Source: Cosmo News Desk